Jak napisać raport z analizy finansowej: kompletny przewodnik

Raport z analizy finansowej pokazuje inwestorom i interesariuszom, dlaczego Twoja firma zasługuje na ich uwagę, jasno przedstawiając dane finansowe, trendy, ryzyka i możliwości.

W tym artykule omówię, co składa się na dobry raport z analizy finansowej, kto powinien być zaangażowany oraz jak dokładnie przygotować raport, który pomoże Ci podejmować trafne decyzje i pozyskiwać finansowanie.

Czym jest raport z analizy finansowej?

Raport z analizy finansowej zapewnia interesariuszom kompleksowy obraz kondycji finansowej i wyników Twojej firmy. Jest to podstawowy dokument dla kierownictwa, inwestorów i wierzycieli, umożliwiający podejmowanie decyzji dotyczących inwestycji, udzielania finansowania i innych kwestii na podstawie danych.

Raporty z analizy finansowej mogą różnić się zakresem w zależności od różnych czynników, takich jak cel przygotowania raportu i jego docelowi użytkownicy, a także innych okoliczności. Na przykład kiedyś przygotowywałem raporty z analizy finansowej dla inwestorów zewnętrznych wobec firmy. Oznaczało to, że nie uwzględniałem w nich żadnych rekomendacji dotyczących poprawy wyników finansowych firmy.

W przypadku tworzenia raportu na potrzeby analizy wewnętrznej jest to kluczowa sekcja raportu, która przedstawia interesariuszom rekomendacje dotyczące sposobów rozwiązywania problemów ujawnionych w raporcie z analizy finansowej.

Co zawiera raport z analizy finansowej

Elementy raportu z analizy finansowej różnią się w zależności od jego celu, ale omówmy kilka elementów, które zazwyczaj należy uwzględnić w raporcie.

Zasadniczo raport z analizy finansowej składa się z czterech sekcji:

• Podsumowanie zarządcze: Krótkie omówienie najważniejszych ustaleń i wniosków zawartych w raporcie.
• Charakterystyka firmy: Przedstawia informacje dotyczące historii firmy, branży, aktualnej pozycji rynkowej i innych aspektów.
• Analiza finansowa: Największa sekcja raportu. Zawiera informacje dotyczące sytuacji finansowej, wyników i perspektyw firmy.
• Rekomendacje: Przedstawia dalszy kierunek działania, w tym konkretne kroki mające na celu ograniczenie istniejących ryzyk i osiągnięcie celów finansowych.

Kto uczestniczy w przygotowaniu analizy raportu finansowego?

Każda firma może samodzielnie zdecydować, kto przygotuje analizę raportu finansowego — nie ma tu sztywnych zasad. Zamiast tego omówmy dostępne możliwości wyboru osób, które mogą uczestniczyć w przygotowaniu raportu. Lubię dzielić te możliwości na dwie kategorie:

Interesariusze wewnętrzni

To osoby, które znają Twoją firmę od środka i mogą dostarczyć praktycznych informacji. Oto możliwości, które warto rozważyć przy wyborze interesariuszy wewnętrznych:

• Analitycy finansowi: Analitycy finansowi to specjaliści zajmujący się analizą finansową — między innymi prognozowaniem przepływów pieniężnych, identyfikowaniem wzorców finansowych oraz analizowaniem kosztów i struktury kapitałowej firmy.
• Księgowi: Księgowi sporządzają sprawozdania finansowe firmy. Ponieważ sprawozdania te stanowią podstawę analizy, ich zaangażowanie może być korzystne.
• CFO: CFO nadzoruje proces sprawozdawczości finansowej firmy oraz przestrzeganie przepisów. Pomaga firmie osiągać cele finansowe dzięki inteligentnemu podejmowaniu decyzji opartemu na danych. Zaangażowanie CFO to świetny sposób na dodanie raportowi perspektywicznego spojrzenia.
• Audytorzy wewnętrzni: Audytorzy wewnętrzni odgrywają ważną rolę w zapewnianiu dokładności danych finansowych. Mogą wnieść cenne spostrzeżenia dotyczące istniejących ryzyk i strategii ich ograniczania w odniesieniu do wewnętrznych procesów finansowych firmy.

Interesariusze zewnętrzni

• Audytorzy zewnętrzni: Niezależni audytorzy mogą pomóc potwierdzić prawdziwość twierdzeń zawartych w raporcie dotyczących dokładności danych finansowych. Mogą również ocenić kontrole wewnętrzne i potwierdzić ich skuteczność.
• Konsultanci: Konsultanci są doskonałym źródłem wartości dodanej dzięki bogactwu zewnętrznych danych, takich jak dane branżowe, demograficzne i dotyczące preferencji klientów. Mogą również podzielić się własną opinią na temat przeprowadzonej analizy.
• Doradcy prawni: Doradcy prawni mogą wesprzeć argumentację z prawnego punktu widzenia. Mogą zapewnić, że strategia osiągania celów finansowych i minimalizowania ryzyka jest możliwa do realizacji przy jednoczesnym przestrzeganiu przepisów. Mogą również przedstawić informacje na temat istniejących problemów związanych ze zgodnością z przepisami, sposobów ich rozwiązania oraz finansowych skutków braku zgodności.

Jak przygotować raport z analizy finansowej

Raport z analizy finansowej zawiera różne elementy — jednak to, co uwzględnisz w swoich raportach, zależy od czynników takich jak cel raportu i jego docelowi odbiorcy. Omówmy, co obejmuje każdy element raportu z analizy finansowej i jak go przygotować.

Streszczenie zarządcze

Streszczenie zarządcze jest dokładnie tym, na co wskazuje jego nazwa. To podsumowanie najważniejszych informacji zawartych w raporcie. Choć streszczenie zarządcze powinno znajdować się na początku raportu, należy przygotować je po ukończeniu pozostałej części raportu, aby mieć pełne zrozumienie jego zawartości.

Podczas pisania streszczenia zarządczego zacznij od przedstawienia celu i zakresu raportu. Wspomnij o okresie objętym analizą oraz obszarach, na których skupia się raport.

Następnie dodaj przegląd działalności firmy — krótki opis przedsiębiorstwa, obejmujący jego branżę, pozycję rynkową, kluczowe produkty i najnowsze wydarzenia. Pomiń tę sekcję, jeśli przygotowujesz raport wyłącznie dla wewnętrznych interesariuszy, którzy dobrze znają już Twoją firmę.

Nie zapomnij wspomnieć w streszczeniu zarządczym o ważnych szczegółach, takich jak kluczowe wskaźniki i miary finansowe. W miarę możliwości używaj wypunktowań, wykresów i diagramów, aby ułatwić przedstawianie danych. Na końcu tej sekcji pamiętaj również o podsumowaniu najważniejszych ustaleń, takich jak wyniki analizy SWOT.

Author's Tip

Dane, na których koncentrujesz się w raporcie z analizy finansowej, zależą od jego celu. Jeśli przygotowujesz raport, ponieważ Twoja firma planuje przejąć konkurenta, powinien on skupiać się na danych dotyczących takich obszarów jak synergie między obiema firmami oraz struktura kapitałowa przedsiębiorstwa po przejęciu.

Sprawozdania finansowe

W tym miejscu do działania przystępuje księgowy. Ta sekcja obejmuje cztery kluczowe sprawozdania finansowe:

• Rachunek zysków i strat
• Bilans
• Rachunek przepływów pieniężnych
• Zestawienie zmian w kapitale własnym

Wszystkie te sprawozdania należy dodać do tej sekcji wraz z informacjami dodatkowymi do sprawozdań finansowych. Większość firm przygotowuje kwartalne sprawozdania finansowe i można po prostu dodać je tutaj. Na końcu sekcji dotyczącej sprawozdań finansowych dodaj podsumowanie najważniejszych ustaleń i wniosków wynikających ze sprawozdania finansowego.

Wskaźniki i miary finansowe

W tym miejscu zagłębiasz się w dane finansowe dostępne w sprawozdaniach finansowych. Istnieje wiele wskaźników i miar, dlatego ważne jest wybranie tych, które są istotne i ważne dla użytkowników raportu z analizy finansowej. Oto kilka przykładów wskaźników, które możesz uwzględnić w analizie wskaźnikowej:

• Wskaźniki rentowności: Marża zysku brutto, marża zysku operacyjnego, zwrot z aktywów przedsiębiorstwa oraz zwrot z kapitału własnego.
• Wskaźniki płynności: Wskaźnik bieżącej płynności i wskaźnik szybkiej płynności.
• Wskaźniki zadłużenia: Wskaźnik zadłużenia do kapitału własnego oraz wskaźnik pokrycia odsetek.
• Wskaźniki efektywności: Rotacja zapasów, rotacja należności oraz wskaźnik rotacji wszystkich aktywów obrotowych.
• Wskaźniki rynkowe: Zysk na akcję i stopa dywidendy.

Uwzględniając te wskaźniki, dodaj również interpretację tego, co one wskazują.

Załóżmy na przykład, że bieżący wskaźnik zadłużenia do kapitału własnego (D/E) wynosi 3. Oznacza to, że zadłużenie w bilansie jest trzykrotnie wyższe od kapitału własnego. Spodziewasz się, że za sześć miesięcy do roku gospodarka zwolni, a przepływy pieniężne staną się bardziej ograniczone.

W raporcie z analizy finansowej przedstawisz następnie ten kontekst i wskażesz, że wskaźnik D/E jest obecnie wysoki. W związku z tym korzystne byłoby zmniejszenie dźwigni finansowej w ciągu następnego roku i obniżenie wskaźnika D/E do poziomu 1,5 lub niższego. Ostatecznie pomoże to wzmocnić bilans i zmniejszyć udział kosztów odsetkowych w rachunku zysków i strat.

Oczywiście ten przykład rodzi również wiele innych pytań — czy należy pozyskać nowy kapitał własny na spłatę zadłużenia, czy wykorzystać bieżące środki pieniężne? Przedstaw rekomendację dotyczącą najlepszego rozwiązania na podstawie informacji od wewnętrznych i zewnętrznych ekspertów.

Analiza działalności (analiza trendów, porównawcza, SWOT, rynku i ekonomiczna)

To najważniejsza sekcja raportu z analizy finansowej. Tworząc ją, spróbuj dogłębnie przeanalizować różne aspekty działalności, aby ocenić i zinterpretować obecny stan czynników napędzających sukces finansowy Twojej firmy. Oto przegląd elementów, które należy uwzględnić:

• Analiza trendów: Zidentyfikuj i przeanalizuj dominujące trendy w danych finansowych firmy. Może to obejmować trendy dotyczące przychodów, kosztów operacyjnych, łącznych zobowiązań, rentowności, przepływów pieniężnych i innych elementów.
• Analiza porównawcza: Analiza porównawcza polega na analizowaniu danych poprzez porównanie ich z wartościami referencyjnymi dla branży oraz danymi podobnych firm.
• Analiza SWOT: Zidentyfikuj mocne i słabe strony, szanse oraz zagrożenia dotyczące Twojej firmy. Wykorzystaj analizy z poprzednich okresów, aby sprawdzić, jakie postępy udało się osiągnąć. Przeanalizuj na przykład, jak skuteczna była strategia ograniczania zagrożeń w raportowanym okresie.
• Analiza rynku: Oceń obecną wielkość i wzrost rynku, trendy rynkowe, otoczenie konkurencyjne oraz segmenty klientów. Informacje te pomogą Ci wyznaczyć realistyczne cele i określić najlepszy sposób ich osiągnięcia.
• Analiza ekonomiczna: Omów wszystkie czynniki makroekonomiczne wpływające na Twoją branżę, nowe lub potencjalne zmiany w otoczeniu regulacyjnym oraz specyficzne dla branży zmiany gospodarcze, takie jak ceny surowców.

Oto kolejny przykład. Załóżmy, że jesteś firmą SaaS. Analiza sprawozdań finansowych ujawnia kilka trendów, które chcesz zaraportować. Tak może wyglądać analiza trendów w Twoim raporcie:

„Roczny powtarzalny przychód (ARR) wzrósł o 15% rok do roku, a marża netto wzrosła o 10%. Różnica we wzroście między przychodami a zyskiem netto wynika ze zwiększających się kosztów odsetkowych. Biorąc pod uwagę, że w ciągu najbliższych kilku kwartałów oczekujemy przyspieszenia wzrostu, uważamy, że rosnące koszty odsetkowe nie powinny powodować problemów ani z przepływami pieniężnymi, ani z rentownością.”

Prognozy i projekcje

Ta sekcja koncentruje się wyłącznie na arkuszach kalkulacyjnych, które przedstawiają prognozowane wartości wszystkich danych finansowych w przyszłości. Na tym etapie przygotujesz prognozowany rachunek zysków i strat, bilans oraz rachunek przepływów pieniężnych, a także uzasadnienie założeń wykorzystanych do prognozowania tych wartości. 

Jeśli na przykład przyjąłeś założenie o wzroście rok do roku na poziomie 10%, musisz poprzeć je solidnym argumentem za pomocą szczegółowego raportowania odchyleń. Prognozowanie sprawozdań finansowych to podstawowy sposób przewidywania przyszłej sytuacji finansowej. Należy jednak rozważyć również wiele innych zastosowań:

• Prognozowanie wskaźników finansowych: Możesz prognozować wskaźniki finansowe na przyszłość, aby zrozumieć przyszłą płynność, wypłacalność i rentowność firmy. Może to również pomóc w ustaleniu, czy nadal będziesz przestrzegać kowenantów kredytowych. Na przykład jeśli wierzyciel wymaga utrzymania wskaźnika D/E na poziomie poniżej 1, wcześniejsza wiedza o potencjalnym wzroście zadłużenia może pomóc Ci przyjąć bardziej strategiczne podejście.
• Analiza scenariuszowa: Analiza scenariuszowa może pomóc interesariuszom zrozumieć, jak zmieni się sytuacja finansowa w wyniku jednej lub kilku decyzji biznesowych. Na przykład jeśli jesteś konglomeratem, który zamierza zamknąć jedną ze swoich firm, analiza wrażliwości może pomóc Ci ocenić jej wpływ finansowy w różnych scenariuszach. Możesz również przeprowadzić analizę wrażliwości, jeśli chcesz ocenić wrażliwość określonych danych liczbowych w różnych scenariuszach.
• Budżety kapitałowe: Budżety kapitałowe są zasadniczo wyceną aktywów metodą zdyskontowanych przepływów pieniężnych. Pomagają zrozumieć, czy wartość przyszłych przepływów pieniężnych, które dane aktywo wygeneruje dla firmy, jest wyższa czy niższa od bieżącej wartości wypływu środków pieniężnych potrzebnych do nabycia i uruchomienia tego aktywa.

Istnieje wiele innych narzędzi i technik, które mogą pomóc w prognozowaniu danych finansowych. Upewnij się jednak, że korzystasz z dokładnych danych liczbowych i rozsądnych założeń. Podczas analizy łatwo o błędy lub uleganie uprzedzeniom.

Rozważmy taki scenariusz. Załóżmy, że chcesz nabyć maszynę, która kosztuje $100,000. Twój model zdyskontowanych przepływów pieniężnych (DCF) wskazuje, że wartość bieżąca netto (NPV) tego aktywa, przy założeniu 5-letniego okresu użytkowania, wpływów pieniężnych w wysokości $25,000 rocznie oraz stopy dyskontowej wynoszącej 5%, wynosi $108,236. Ponieważ NPV jest dodatnia, możesz przystąpić do realizacji tej inwestycji.

Przedstawienie analizy za pomocą konkretnych danych liczbowych i dobrze uzasadnionych założeń jest ważne, aby Twój raport wyglądał wiarygodnie i rzetelnie.

Author's Tip

Niedokładne dane mogą zniekształcić Twoją analizę i często skłonić Cię do podejmowania decyzji na podstawie niewystarczających informacji. Podobnie niekompletne dane również mogą wprowadzić analizę w błąd. Dlatego niezwykle ważne jest upewnienie się, że źródła danych są wiarygodne. Zamiast polegać wyłącznie na wiarygodności rzetelnego źródła danych, w miarę możliwości przeprowadzaj audyt danych, aby ograniczyć ryzyko wystąpienia niedokładnych lub niekompletnych danych.

Ocena ryzyka

Twoja firma musi planować działania na wypadek wielu rodzajów ryzyka, takich jak ryzyko operacyjne, finansowe, strategiczne i ryzyko braku zgodności. Wszystkie te rodzaje ryzyka mają również konsekwencje finansowe, jeśli się zmaterializują.

Twoja analiza finansowa powinna omawiać najważniejsze ryzyka, które mogą potencjalnie wpłynąć na Twoją firmę, oraz oceniać ich wpływ finansowy. Oprócz szczegółów dotyczących ryzyka musisz również uwzględnić środki zapobiegawcze i plany awaryjne opracowane w celu przeciwdziałania tym zagrożeniom.

Ocena ryzyka wymaga pewnego nakładu pracy. Musisz zebrać zarówno dane wewnętrzne, jak i zewnętrzne, a także przeanalizować potencjalne ryzyka, ich wpływ oraz środki zapobiegawcze. Może to być czasochłonny proces, ale dostęp do odpowiednich narzędzi może ułatwić Ci pracę.

W tej hipotetycznej sytuacji polegasz na ograniczonej liczbie dostawców kluczowych surowców. Zakłócenia w tym łańcuchu dostaw mogłyby znacząco wpłynąć na Twoje możliwości produkcyjne i strukturę kosztów, a chociaż prawdopodobieństwo wystąpienia zakłóceń jest umiarkowane, ich wpływ byłby duży. Załóżmy, że zakłócenie mogłoby doprowadzić do pięciu dni przestoju, co przełożyłoby się na stratę w wysokości $25,000.

Wspominasz o tych szczegółach w raporcie z analizy finansowej, a także o działaniach podjętych w celu ograniczenia tych zagrożeń. Strategie ograniczania ryzyka mogą obejmować dywersyfikację dostawców, utrzymywanie wyższego poziomu zapasów bezpieczeństwa lub negocjowanie bardziej elastycznych umów.

Rekomendacje

Często konieczne jest, aby kierownictwo, inwestorzy i inni interesariusze podjęli działania naprawcze lub zapobiegawcze. Sugestie te umieszcza się w sekcji rekomendacji. Rekomendacje powinny zawierać pełne informacje, w tym:

• Podsumowanie najważniejszych ustaleń
• Działania, które można podjąć
• Uzasadnienie podjęcia takich działań
• Przewidywany wpływ podjęcia i niepodjęcia zalecanych działań
• Priorytetyzację każdej rekomendacji oraz harmonogram ich wdrożenia
• Wymagane zasoby

Oto ostatni przykład. Załóżmy, że Twoja firma ma wskaźnik D/E na poziomie 3. Zauważyłeś, że marża zysku netto zmniejszyła się w ciągu ostatnich kilku kwartałów z powodu rosnących kosztów odsetkowych. Sugerujesz podjęcie działań w celu spłaty części zadłużenia oraz refinansowania obligacji korporacyjnych za pomocą kredytu bankowego oprocentowanego niżej.

Oprócz tej rekomendacji:

• Podaj szczegóły uzasadniające
• Określ ilościowo skutki braku działania, obliczając stratę, jaką poniosłaby firma w związku ze zmniejszającymi się marżami
• Określ harmonogram i priorytet spłaty oraz refinansowania zadłużenia
• Wyjaśnij wymagane zasoby (w tym przypadku środki pieniężne znajdujące się w bilansie)

Kiedy przygotować raport z analizy finansowej

Nie ma sztywnych zasad dotyczących częstotliwości przygotowywania raportu z analizy finansowej. Oto kilka przykładów sytuacji, w których warto rozważyć przygotowanie takiego raportu:

• Koniec okresu finansowego: Możesz zdecydować się na przygotowanie raportu z analizy finansowej na koniec każdego kwartału lub roku.
• Budżetowanie lub planowanie strategiczne: Raporty z analizy finansowej dostarczają wartościowych danych podczas przygotowywania budżetów lub planowania strategicznego.
• Decyzje inwestycyjne: Jeśli zamierzasz przejąć inną firmę, połączyć się z nią lub zainwestować w aktywa kapitałowe, raport z analizy finansowej może odegrać kluczową rolę w podejmowaniu trafnych decyzji i zapewnianiu wszystkim interesariuszom dostępu do informacji.
• Pozyskiwanie kapitału: Potencjalni kredytodawcy i inwestorzy mogą docenić raport z analizy finansowej, gdy zamierzasz pozyskać kapitał dłużny lub kapitał własny.

Narzędzia pomocne w tworzeniu raportów

Na rynku dostępnych jest wiele narzędzi pomagających w tworzeniu raportów. Inwestowanie we wszystkie te narzędzia nie ma sensu, zwłaszcza jeśli obecnie nie masz dla nich innego zastosowania. Oto dostępne możliwości:

• Oprogramowanie księgowe: Oprogramowanie księgowe może pomóc w przygotowaniu części raportu dotyczącej sprawozdań finansowych, a także w uzyskaniu przeglądu dostępnych zasobów, w tym środków pieniężnych i zapasów. SAP ERP i NetSuite to świetne narzędzia księgowe (oraz ERP). Jeśli potrzebujesz pomocy, przeczytaj nasz przewodnik dotyczący wyboru rozwiązania księgowego.
• Oprogramowanie do analizy finansowej: Oprogramowanie do analizy finansowej zapewnia dane finansowe w czasie rzeczywistym i pomaga wizualizować informacje finansowe, co ułatwia uzyskiwanie wartościowych informacji. QuickBooks, Sage Intacct i Xero to świetne przykłady.
• Narzędzia do agregowania danych: Narzędzia te pomagają zbierać i konsolidować dane z wielu źródeł. Mogą być szczególnie pomocne podczas pracy nad częścią raportu dotyczącą analizy przedsiębiorstwa. Alteryx i Domo to doskonałe narzędzia do agregowania danych.
• Narzędzia do wizualizacji danych: Narzędzia takie jak Tableau i Power BI pomagają wizualizować dane, umożliwiając ich dogłębną analizę.
• Platformy analityki biznesowej: Platformy analityki biznesowej oferują zaawansowane funkcje analityczne i raportowe. Narzędzia te łączą funkcjonalności różnych typów oprogramowania, w tym narzędzi do wizualizacji danych i analizy finansowej. SAP BusinessObjects, IBM Cognos Analytics i Oracle BI to jedne z najważniejszych narzędzi analityki biznesowej dostępnych na rynku.

Analiza jest subiektywna

Dwaj eksperci mogą dojść do różnych wniosków na podstawie tych samych danych. Analiza jest subiektywna, dlatego pamiętaj, że interesariusze mogą zgadzać się z Twoją analizą lub nie — i to jest w porządku. Właśnie dlatego zaangażowanie ekspertów jest ważne — mogą oni pomóc wyeliminować uprzedzenia i nadać analizie szerszą perspektywę.

Chcesz otrzymywać więcej takich informacji? Zapisz się do naszego bezpłatnego biuletynu, aby co tydzień otrzymywać informacje od liderów i ekspertów kształtujących przyszłość finansów.