Weten hoeveel contant geld je tot je beschikking hebt, kan het verschil betekenen tussen armoede en rijkdom. Geef je te veel uit terwijl je het geld niet hebt, dan krijg je te maken met boze aandeelhouders en een teleurgestelde bank; gebruik je wat je hebt niet effectief, dan kun je het net zo goed in het vuur gooien dat we ‘inflatie’ noemen.
Maar hoe bereken je de vrije kasstroom (FCF)? Je kunt uitgaan van verschillende uitgangspunten, zoals operationele activiteiten, nettowinst en EBIT. Elke methode heeft voordelen en toepassingsmogelijkheden, en de keuze hangt af van je behoeften en de beschikbare informatie. Ik leg uit wat je wanneer moet gebruiken en waarom dat belangrijk is.
Wat is vrije kasstroom?
FCF is een maatstaf voor de financiële prestaties en gezondheid van een onderneming. Het vertegenwoordigt de kasstroom die een onderneming kan genereren nadat rekening is gehouden met het geld dat nodig is om haar activabasis te onderhouden of uit te breiden.
Vrije kasstroom is een belangrijke indicator van de financiële flexibiliteit en kracht van een onderneming. Het laat zien hoeveel geld een onderneming overhoudt nadat zij haar operationele uitgaven heeft betaald en in haar groei heeft geïnvesteerd. Dit geld kan worden gebruikt voor discretionaire doeleinden, zoals dividenduitkeringen, het inkopen van aandelen, het aflossen van schulden of je eigen CEO betalen voor het gebruik van het woord ‘We’.
Waarom het belangrijk is om je FCF te kennen
Er zijn talloze redenen waarom je je goed bewust moet zijn van je FCF; sommige zijn cruciaal voor de onderneming, andere dragen op de lange termijn bij aan een betere onderneming. Hier zijn enkele van de belangrijkste redenen:
Winstgevendheid versus kasstroomgeneratie
Hoewel nettowinst een maatstaf voor winstgevendheid is, omvat deze niet-contante posten en kan zij worden beïnvloed door boekhoudkundige praktijken. FCF vertegenwoordigt daarentegen de daadwerkelijke kasstroom die door de onderneming wordt gegenereerd en na alle uitgaven en herinvesteringen beschikbaar is voor uitkering aan investeerders. Het is een tastbaardere maatstaf voor de financiële prestaties van een onderneming.
Financiële flexibiliteit
FCF geeft aan in hoeverre een onderneming geld kan genereren bovenop wat nodig is voor de bedrijfsvoering en kapitaaluitgaven. Deze flexibiliteit kan een teken zijn van een sterke, goed beheerde onderneming.
Beleggingskwaliteit
Een positieve FCF is vaak een teken van een investering van hoge kwaliteit. Het suggereert dat de onderneming meer dan genoeg geld genereert om haar activiteiten en groei te ondersteunen, wat kan leiden tot hogere dividenden of aandeleninkopen; beide kunnen de aandeelhouderswaarde vergroten.
Indicator van solvabiliteit
FCF kan ook een indicator van solvabiliteit zijn. Hoewel dat prima kan zijn voor bepaalde angel-investeerders die op zoek zijn naar investeringen met een enorme potentiële opbrengst, willen de meeste rationele mensen weten dat een onderneming het licht aan kan houden zonder meer geld te hoeven ophalen. Ondernemingen met een aanhoudend negatieve FCF kunnen moeite hebben om aan hun verplichtingen te voldoen zonder nieuw geld in het systeem, wat kan leiden tot financiële problemen of faillissement.
Waardering
FCF is een belangrijke invoer voor waarderingsmodellen. Het verdisconteerde-kasstroommodel (DCF) bijvoorbeeld, een van de meest gebruikte waarderingsmethoden, gebruikt FCF om de intrinsieke waarde van een onderneming te schatten.
Hoe bereken je de vrije kasstroom?
De FCF-formule kan op verschillende manieren worden berekend; hieronder staan enkele daarvan, onderscheiden op basis van het uitgangspunt.
Beginnen met kasstroom uit operationele activiteiten
- Vind de operationele kasstroom: De eerste stap bij het berekenen van de vrije kasstroom is het vinden van de operationele kasstroom, oftewel de kasstroom die wordt gegenereerd door reguliere bedrijfsactiviteiten. Deze is te vinden in het kasstroomoverzicht van de onderneming.
- Tel rentelasten op (optioneel): In sommige omstandigheden is het doel van een berekening van de vrije kasstroom om het bedrag aan kasstromen te bepalen dat door de onderneming wordt gegenereerd zonder dat de kapitaalstructuur invloed heeft op de uitkomst (bekend als vrije kasstroom zonder hefboomwerking). Deze methode wordt voornamelijk gebruikt bij het analyseren van een potentiële investering of het overwegen van een aanpassing van de huidige kapitaalstructuur. De rentelasten zijn het totale bedrag dat gedurende de betreffende periode aan rentebetalingen is uitgegeven en zijn meestal te vinden in de resultatenrekening.
- Trek het belastingvoordeel af (optioneel): Deze stap is alleen van toepassing als de rentelasten in stap twee weer zijn opgeteld. Omdat rentelasten fiscaal aftrekbaar zijn, betekent het opnieuw optellen van de rente dat je ook het belastingvoordeel dat met die rentelasten samenhangt, moet aftrekken. Dit kan worden berekend door de regelpost Rentelasten uit de resultatenrekening te nemen en deze te vermenigvuldigen met [1-(Belastingtarief)].
- Trek kapitaaluitgaven (CAPEX) af: De laatste stap is het vinden van het bedrag aan netto kapitaaluitgaven. Dit zijn de middelen die een onderneming gebruikt om fysieke activa zoals vastgoed, gebouwen of apparatuur (PPE) aan te schaffen, te verbeteren en te onderhouden. Dit is meestal ook te vinden in het kasstroomoverzicht (specifiek in het gedeelte over investeringsactiviteiten).
Deze methode kan het best worden gebruikt bij het bekijken van de jaarrekening van een entiteit, omdat veel van de cijfers relatief eenvoudig rechtstreeks uit de overzichten kunnen worden gehaald. Deze methode is echter niet ideaal zonder een opgesteld kasstroomoverzicht en is daarom minder bruikbaar bij het verwerken van afzonderlijke projecten.

Beginnen met het netto-inkomen
- Begin met netto-inkomen: De berekening van de operationele kasstroom begint met het netto-inkomen, dat onderaan de resultatenrekening staat.
- Tel rentelasten op (optioneel): Net als hierboven is dit afhankelijk van het gewenste resultaat van de berekening van de vrije kasstroom.
- Trek het belastingvoordeel af (optioneel): Ook hier geldt hetzelfde als hierboven. Deze stap is alleen van toepassing als de rentelasten in stap twee weer zijn opgeteld. Dit kan worden berekend door de rentelasten uit het bovenstaande gedeelte te nemen en deze te vermenigvuldigen met [1-(Belastingtarief)].
- Tel niet-contante kosten weer op: De volgende stap is het weer optellen van niet-contante kosten die bij het berekenen van het netto-inkomen zijn afgetrokken. De meest voorkomende niet-contante kosten die moeten worden opgeteld, zijn afschrijvingen. Andere niet-contante posten die mogelijk moeten worden opgeteld, zijn uitgestelde belastingen en eventuele verliezen op de verkoop van activa.
- Corrigeer voor veranderingen in het netto werkkapitaal: Het netto werkkapitaal is het verschil tussen de vlottende activa van een onderneming (zoals debiteuren en voorraad) en de kortlopende verplichtingen (zoals crediteuren). Bij het berekenen van de operationele kasstroom moet rekening worden gehouden met veranderingen in deze rekeningen.
- Als de vlottende activa (exclusief liquide middelen) gedurende een periode toenemen, neemt de kasstroom uit operationele activiteiten af, en omgekeerd. Dit komt doordat een toename van de vlottende activa een gebruik van kasmiddelen vertegenwoordigt.
- Als de kortlopende verplichtingen gedurende een periode toenemen, neemt de kasstroom uit operationele activiteiten toe. Dit komt doordat een toename van de kortlopende verplichtingen een bron van kasmiddelen vertegenwoordigt.
- Trek kapitaaluitgaven (CAPEX) af: Net als hierboven gaat het hierbij om middelen die worden gebruikt om fysieke activa aan te schaffen, te verbeteren en te onderhouden. Deze kunnen rechtstreeks uit het kasstroomoverzicht worden gehaald of worden bepaald door te kijken naar de verandering in de kosten van kapitaalgoederen (minus de verkochte activa) op de balans.
Deze methode kan complexer zijn dan beginnen met het bedrijfsresultaat, maar kent veel meer toepassingsmogelijkheden. Omdat er geen volledig opgesteld kasstroomoverzicht nodig is, kan deze methode worden gebruikt voor uiteenlopende doeleinden, van analyses van de prestaties van afzonderlijke bedrijfsonderdelen tot de beoordeling van potentiële toekomstige projecten. Bovendien kan deze methode worden gebruikt in alle situaties waarin ook de methode die begint met operationele kasstromen wordt gebruikt.

Beginnen met EBIT
De vergelijking voor vrije kasstroom die begint met EBIT is vrijwel identiek aan de formule die begint met nettowinst. Als EBIT echter als uitgangspunt wordt gebruikt, zijn rentelasten en het belastingvoordeel van nature al in de formule opgenomen.
- Begin met EBIT: Dit zijn de inkomsten van het bedrijf vóór rente en belastingen, die op de winst-en-verliesrekening te vinden zijn.
- Bereken de voor belastingen gecorrigeerde EBIT: Omdat EBIT geen rekening houdt met belastingen, moet je deze aanpassen om de belastingen weer te geven die over deze inkomsten zouden zijn betaald. Dit wordt doorgaans gedaan door EBIT te vermenigvuldigen met (1 - belastingtarief). Het belastingtarief is meestal te vinden in de financiële overzichten of het jaarverslag van het bedrijf.
- Volg de hierboven beschreven stappen 4-6: Stap 1 en 2 leveren dezelfde resultaten op als stap 1-3 wanneer je begint met nettowinst; daarom kunnen stap 4-6 uit die aanpak hier opnieuw worden gebruikt.
De voordelen en nadelen van beginnen met EBIT zijn grotendeels hetzelfde als die van beginnen met nettowinst - dit is doorgaans de voorkeursmethode wanneer EBIT al beschikbaar is.

Uiteindelijk bepaalt de gebruiker welke methode wordt gebruikt om de formule voor vrije kasstroom op te stellen, aangezien er veel methoden zijn om tot hetzelfde antwoord te komen. Het beste systeem is het systeem waarmee je het gewenste bedrag aan vrije kasstroom berekent (d.w.z. of je rente wel of niet wilt terugtellen) en gebruikmaakt van de informatie die binnen het bedrijf het gemakkelijkst beschikbaar is.
Beste optie voor SaaS-bedrijven
Hoewel “beste” een subjectieve term is, is EBIT zeker de meest populaire maatstaf binnen de SaaS-sector. Dit betekent dat professionals uit de sector kijken naar financiële gegevens die agnostisch zijn ten opzichte van de kapitaalstructuur (oftewel: dit cijfer zou identiek zijn ongeacht de kapitaalstructuur van een bedrijf, met uitzondering van het belastingvoordeel gerelateerd aan rente).
Als je je wilt vergelijken met branchegenoten en gemakkelijker kapitaal wilt aantrekken, geeft het baseren van je formule voor vrije kasstroom op EBIT als uitgangspunt je een kapitaalstructuuragnostische FCF, terwijl de informatie ook wordt gekoppeld aan een maatstaf, zoals de ROIC-formule, die al wordt bijgehouden. Dit helpt bij de communicatie met managers die minder financieel onderlegd zijn.
Als je meer tips, trucs en informatie wilt over hoe je de financiële gegevens van je SaaS-bedrijf het beste kunt rapporteren, abonneer je dan vandaag nog op de nieuwsbrief van The CFO Club.
