Przewodnik po planie transformacji cyfrowej finansów: 2026

W ciągu ostatnich kilku lat finanse jako obszar działalności ewoluowały i zostały przekształcone przez szereg transformacji cyfrowych. 

W ramach mojej drogi związanej z FP&A i transformacją finansów od sześciu lat pomagam specjalistom ds. finansów rozwijać umiejętności w zakresie analityki danych, sztucznej inteligencji (AI) i uczenia maszynowego. Przez ostatnie trzy lata byłem głęboko zaangażowany w analitykę finansową i automatyzację.

W tym czasie obserwowałem ogromny wpływ, jaki transformacja cyfrowa może wywierać na obszar finansów. W odpowiedzi na to stworzyłem tę mapę drogową dla dyrektorów finansowych, aby mogli wykorzystać rewolucję technologiczną, wraz z kluczowymi kwestiami i krokami.

Ewolucja transformacji cyfrowej w finansach

Transformacja cyfrowa w obszarze finansów nie jest nową koncepcją. W rzeczywistości, z mojego punktu widzenia, finanse ewoluowały falami. 

Założę się, że w swojej pracy nie spędzasz dnia bez zaglądania do arkusza kalkulacyjnego… ale przed 1985 rokiem? Być może korzystali z nich tylko najwięksi entuzjaści technologii. 

Zanim się obejrzymy, będziemy mówić to samo o AI.

Co je łączy? Wykorzystanie technologii do zwiększania produktywności i poprawy rezultatów osiąganych przez nasze obszary działalności.

W szczególności w tym roku takie znane firmy jak OpenAI i ChatGPT przyspieszyły zainteresowanie AI wśród dyrektorów finansowych i specjalistów ds. finansów. Możesz dowiedzieć się, jak wykorzystać potencjał tej technologii do usprawniania procesów, eliminowania zadań manualnych i zwiększania produktywności.

Dlatego cieszę się, że tu jesteś. 

Te technologie cyfrowe rewolucjonizują obszar finansów, a w szczególności role dyrektorów finansowych i specjalistów FP&A.

Automatyzacja procesów z wykorzystaniem robotów (RPA)

Wiadomo, że w świecie finansów i księgowości istnieją powtarzalne zadania, które powinny być zautomatyzowane, a obecnie wymagają od specjalistów ds. finansów wykonywania ich codziennie, co tydzień, co miesiąc lub co rok. 

Obejmuje to zarówno wprowadzanie danych, jak i zamykanie miesiąca, raportowanie za ostatni okres oraz budżetowanie na kolejny.

Potencjał technologii takich jak Robotic Process Automation (RPA), Microsoft Power Apps, a nawet Alteryx jest tutaj ogromny.

Na przykład Alteryx to łatwe do opanowania narzędzie wyposażone w interfejs typu „przeciągnij i upuść”: specjaliści ds. finansów mogą bezpośrednio wyodrębniać dane z oprogramowania ERP, jezior danych lub plików programu Excel. Następnie mogą używać wstępnie załadowanych przepływów automatyzacji do przekształcania danych. Mogą to być takie działania jak automatyczne usuwanie niepotrzebnych kolumn, standaryzowanie nazw plików zgodnie z przyjętymi konwencjami nazewnictwa, usuwanie wartości odstających lub brakujących danych i wiele innych. 

Ostatecznie narzędzie to umożliwia również przeprowadzenie analizy oczyszczonych danych, a następnie załadowanie ich do innego narzędzia, takiego jak Power BI lub Tableau, w celu wizualizacji.

Proces ten jest powszechnie znany jako ETL: wyodrębnianie, przekształcanie, ładowanie.

Jeśli Twoja firma korzysta z produktów firmy Microsoft, Power Apps może w podobny sposób pomóc Ci zautomatyzować wcześniej manualne procesy. 

Rozwój analityki finansowej

Oprócz automatyzacji istnieją inne techniki analityki danych, które są potrzebne i przydatne do pomyślnej transformacji cyfrowej finansów. 

Istnieją 4 poziomy analityki danych: analityka opisowa, diagnostyczna, predykcyjna i preskryptywna.

Analityka opisowa

Na pierwszym poziomie znajduje się analityka opisowa: umożliwia ona specjalistom ds. finansów i zespołom obserwowanie procesów biznesowych i raportowanie tego, co się dzieje. 

Chociaż jest to najbardziej podstawowy poziom analityki, firmy zwykle poświęcają na niego najwięcej czasu.

Pomyśl o prezentacjach, podczas których ludzie po prostu opisują to, co się wydarzyło: być może wartość sprzedaży netto (NSV) według kategorii spadła albo koszt własny sprzedaży (COGS) wzrósł. Dobrze jest wiedzieć takie rzeczy, ale trzeba sięgnąć głębiej.

Analityka diagnostyczna

Drugi poziom to analityka diagnostyczna, która pozwala odpowiedzieć na pytanie „dlaczego”. Zamiast po prostu wyjaśniać, co się wydarzyło, diagnozujemy zmianę i rozumiemy, dlaczego do niej doszło.

Wracając do naszego pierwszego przykładu, w tym miejscu zespoły finansowe wskażą, że NSV spadła w kategorii A z powodu ceny albo że COGS wzrósł ze względu na inflację dotyczącą „X” surowca. 

Ten poziom jest lepszy od pierwszego, ponieważ zespoły finansowe poświęcają czas na zrozumienie przyczyn uzyskiwanych wyników. Istnieją jednak jeszcze dwa poziomy.

Analityka predykcyjna

Schodząc trzy poziomy w głąb, docieramy do analityki predykcyjnej. 

Na tym poziomie chodzi o przewidywanie tego, co wydarzy się w przyszłości. Wiele organizacji robi to poprzez prognozowanie finansowe, ręcznie lub za pomocą oprogramowania do prognozowania. Jednak to, czy firma faktycznie przeprowadza skuteczną transformację cyfrową finansów, ostatecznie zależy od poziomu szczegółowości uwzględnionego w tych prognozach.

W prognozie można uwzględnić wiele czynników, a jeśli nie spojrzysz na właściwe dane, nie zrozumiesz, które czynniki powodują zmianę. 

Wyobraź sobie, że sprzedajesz wodę butelkowaną. Właśnie zmieniłeś opakowanie, a sprzedaż gwałtownie wzrosła. Świetnie, prawda?

Być może. A co, jeśli powiem ci, że w tym samym czasie, gdy zmieniłeś opakowanie, nadeszła potężna fala upałów? Choć dość oczywiście była ona przyczyną wzrostu sprzedaży, gdybyś nie uwzględnił tych danych, doszedłbyś do błędnego wniosku.

Analityka preskryptywna

Czwarty poziom, czyli analityka preskryptywna, przygotuje cię do transformacji finansów. 

Na tym poziomie chodzi o wykorzystywanie danych do wspierania decyzji dotyczących tego, jak doprowadzić do zmiany, z wykorzystaniem informacji z przeszłości. 

Analityka preskryptywna polegałaby na tym, że zespół finansowy zasugerowałby wejście na nowy rynek na podstawie dostępnych danych, a następnie NSV wzrosłaby o 10% w wyniku tej decyzji. Dzięki analityce preskryptywnej możesz przekształcić swoją rolę z „księgowego” w Wyrocznię Delficką.

Jak więc zadbać o to, aby skupić się na analityce preskryptywnej? Porządkując wykorzystywane narzędzia.

Najlepsze narzędzia do transformacji cyfrowej

Zespoły finansowe mogą skupić się na wykorzystywaniu języków Python i R oraz narzędzi Power BI i Tableau, aby uzyskać głębszy wgląd w dane i zwiększyć efektywność na wszystkich 4 wspomnianych poziomach analityki.

Python i R

Wiem, wiem, Python i R nie są narzędziami programowymi, ale mimo wszystko są narzędziami.

Jeszcze kilka lat temu języki te były zarezerwowane dla analityków danych, statystyków i działów IT. Jednak demokratyzacja wiedzy oraz większa dostępność tych języków sprawiły, że stały się one powszechniejsze. W końcu Python jest dostępny nawet jako funkcja programu Excel!

Te potężne języki analizy danych mogą zmienić sposób, w jaki patrzysz na dane, umożliwiając tworzenie (opartych na informacjach) modeli predykcyjnych, przeprowadzanie analiz szeregów czasowych i wykonywanie symulacji finansowych. Ponadto zawierają ogromny zestaw bibliotek i pakietów zaprojektowanych specjalnie do analizy finansowej.

Wykorzystując AI i uczenie maszynowe wraz z tymi narzędziami, możesz tworzyć dokładniejsze prognozy i podejmować decyzje oparte na danych.

Tableau i Power BI

Tableau i Power BI to narzędzia analityki biznesowej. Mają ogromny potencjał, ale większość zespołów finansowych uważa, że ich zastosowanie ogranicza się do atrakcyjnej prezentacji danych.

Narzędzia te mogą odgrywać ważną rolę w demokratyzacji danych, umożliwiając szerszemu gronu odbiorców w organizacji zrozumienie przyczyn podejmowanych decyzji.

Narzędzia te oferują funkcje takie jak analityka samoobsługowa, dzięki czemu nawet specjaliści ds. finansów o ograniczonych umiejętnościach technicznych mogą analizować dane i tworzyć własne raporty, zmniejszając obciążenie działów IT.

Co więcej, Tableau i Power BI obsługują aktualizacje danych w czasie rzeczywistym, zapewniając osobom podejmującym decyzje stały dostęp do najbardziej aktualnych informacji finansowych. Ta widoczność w czasie rzeczywistym ma kluczowe znaczenie dla podejmowania elastycznych decyzji, szczególnie w szybko zmieniających się branżach.

Przyszłość transformacji cyfrowej w usługach finansowych

Idąc naprzód, dyrektorzy finansowi i specjaliści ds. finansów muszą zaakceptować te technologie cyfrowe. Niezależnie od tego, czy pracujesz w „fintechu”, czy nie, musisz nadal szukać innowacyjnych sposobów wykorzystywania technologii finansowych. 

Choć transformacja cyfrowa może wydawać się trendem, który przeminie, jestem głęboko przekonany, że pozostanie z nami na długo. To fundamentalna zmiana, która nadal będzie zmieniać finanse w znanej nam formie, na poziomie globalnym.

Chodzi o to, po której stronie chcesz się znaleźć ty i twoja organizacja: po stronie wykorzystującej potencjał nowych technologii cyfrowych i kształtującej przyszłość finansów, czy po stronie, której wygodnie jest pozostać w obecnym miejscu.

Niedawno podczas konferencji rozmawiałem z innymi liderami finansów i pojawiło się porównanie między obecnym postępem technologicznym a wprowadzeniem programu Excel.

Kiedy Excel był nowością, niektórzy specjaliści ds. finansów zdecydowali się go nie używać, preferując pozostanie przy swoich metodach polegających na korzystaniu z kalkulatora, długopisu i papieru.

Nie zaakceptowali zmiany.

A po kilku latach zostali całkowicie zastąpieni przez osoby, które to zrobiły.

Zespoły finansowe, które zaakceptowały tę nową technologię, zmieniły sposób, w jaki postrzegaliśmy dane, to, co możemy osiągnąć, oraz finanse jako całą funkcję.

Teraz uważam, że mamy do czynienia z kolejnym „wydarzeniem przełomowym”, które może zmienić naszą funkcję. 

Jak więc specjaliści ds. finansów i organizacje mogą dostosować się do tej monumentalnej zmiany?

Programy ciągłego rozwoju

Aby zapewnić zespołom finansowym dobre przygotowanie do cyfrowej przyszłości, przedsiębiorstwa powinny ustanowić stałe programy szkoleń i rozwoju. Programy te powinny być opracowane tak, aby pomóc specjalistom ds. finansów zdobyć wiedzę i umiejętności niezbędne do skutecznego poruszania się w cyfrowym środowisku. 

Praktyczne szkolenia, warsztaty i dostęp do najnowocześniejszych zasobów są niezbędnymi elementami tych inicjatyw.

Praktyczne doświadczenia edukacyjne

Specjaliści ds. finansów muszą mieć możliwość korzystania z narzędzi i platform cyfrowych oraz otrzymywać wskazówki dotyczące ich obsługi.

Wiele zespołów finansowych uważa, że nie ma czasu na naukę nowego oprogramowania ani nowego sposobu wykonywania pracy.

Uważają, że ukończenie tego jednego raportu lub dopilnowanie, aby zamknięcie miesiąca przebiegło sprawnie, jest ważniejsze niż na przykład udział w kursie Power BI.

To od nas, osób kierujących finansami, zależy przekonanie ich, że muszą znaleźć czas na naukę. Jeśli dziś nauczysz się automatyzować proces lub wdrażać nowe narzędzie, co później może zaoszczędzić tysiące dolarów i wiele godzin, niewykorzystanie tej możliwości byłoby nierozsądne.

Chodzi tu o „efekt kuli śnieżnej” uczenia się.

Zachęcanie do kultury ciągłego uczenia się i zapewnianie dostępu do zasobów, takich jak kursy online i webinaria, może być bardzo skuteczne w rozwijaniu tego poczucia sprawczości. A co najważniejsze, nauka musi mieć praktyczny charakter! Czasy, gdy oczekiwano od kogoś ukończenia 20-godzinnego kursu online lub przeczytania całej książki o zastosowaniu języka Python, już minęły.

Podobnie jak każdy zapracowany student, zespoły finansowe muszą móc zobaczyć rezultat technologii, której się uczą, aby uzasadnić poświęcanie na nią czasu. Można to osiągnąć, włączając praktyczne projekty do działalności firmy lub do kursów, tak aby pracownicy zaczęli wdrażać zdobytą wiedzę już od pierwszego dnia.

Takie praktyczne zastosowanie nie tylko utrwala ich zrozumienie, lecz także wnosi wymierną wartość do procesu cyfrowej transformacji organizacji.

Grupy fokusowe i weryfikacja koncepcji (PoC)

Na koniec liderzy finansowi muszą również zrozumieć siłę PoC. Przy wdrażaniu narzędzi i rozwiązań transformacji cyfrowej w całej organizacji lepiej zacząć od grup fokusowych i projektów weryfikacji koncepcji. Traktuj każdą inicjatywę jak nowy biznes; nie zaczynaj inwestować w nią całego swojego czasu i pieniędzy, dopóki nie pojawi się jakiś znak, że odniesie sukces.

Nie tylko pozwala to na udoskonalenie rozwiązania przed jego wdrożeniem, lecz także stanowi najlepszą praktykę w zakresie zarządzania zmianą. Jeśli PoC sprawdzi się w określonej jednostce biznesowej (BU), wdrożenie go w innej staje się łatwiejsze, ponieważ osoby zdezorientowane mogą porozmawiać z członkami pierwszej jednostki, aby uzyskać wskazówki i usłyszeć pozytywne opinie. Choć nie gwarantuje to, że wszyscy pokochają zmianę, z pewnością pomaga.

7 błędów popełnianych przez zespoły finansowe

Jak w przypadku każdej istotnej inicjatywy związanej ze zmianą, podczas wdrażania pojawiają się pewne typowe błędy.

Uważaj, aby ich uniknąć, i nie popełniaj tych samych błędów.

1. Brak jasnej strategii, planu działania i celów

Pierwszym typowym błędem jest rozpoczęcie procesu transformacji cyfrowej bez jasnej strategii, planu działania lub dobrze określonych celów. Organizacje mogą pochopnie przystąpić do wdrażania nowych technologii, nie rozumiejąc w pełni, w jaki sposób są one zgodne z ich celami biznesowymi. 

Aby uniknąć tego błędu, zacznij od opracowania kompleksowej strategii cyfrowej, która określi konkretne cele i rezultaty, jakie zamierzasz osiągnąć dzięki transformacji cyfrowej. Choć może się to wydawać oczywiste, zdziwiłbyś się, jak wiele osób działa bez zastanowienia, nie dążąc najpierw do uzyskania jasności.

2. Opór wobec zmian

Ludzie są uparci — tego nie da się uniknąć. Twoim zadaniem jest jednak zrozumienie, że członkowie twojego zespołu mogą sprzeciwiać się nowym technologiom i procesom z obawy przed utratą pracy lub z powodu braku znajomości tych rozwiązań. 

Aby temu zapobiec, potrzebna jest jasna komunikacja. Upewnij się, że strony, których to dotyczy, rozumieją korzyści płynące z transformacji cyfrowej, zapewnij szkolenia i wsparcie dotyczące wprowadzanych narzędzi oraz stwórz kulturę organizacyjną, która traktuje zmianę jako stały element działalności.

Opór przed zmianami może być powszechny, ale jest także świetnym sposobem na stworzenie stagnacji w firmie.

3. Zaniedbywanie cyberbezpieczeństwa

Wiele firm pospiesznie wdraża cyfrowe narzędzia i platformy, zaniedbując przy tym cyberbezpieczeństwo. Może to prowadzić do naruszeń bezpieczeństwa danych i strat finansowych. 

Jako osoba odpowiedzialna za finanse firmy musisz od samego początku traktować cyberbezpieczeństwo priorytetowo, inwestując w solidne środki bezpieczeństwa, edukując pracowników w zakresie najlepszych praktyk cyberbezpieczeństwa oraz przeprowadzając regularne audyty bezpieczeństwa.

4. Pomijanie zarządzania danymi

Moim zdaniem jest to jeden z najpoważniejszych błędów popełnianych przez ludzi. 

Może nie jest to najbardziej atrakcyjny temat, ale jako liderzy finansowi musimy go rozumieć i wdrażać.

Dane są podstawą finansów, a niewłaściwe obchodzenie się z nimi może być poważnym błędem w ramach transformacji cyfrowej. 

Wyobraź sobie wdrożenie narzędzia analityki biznesowej za $4 million, a następnie otwarcie raportu, w którym dane są nieprawidłowe! Nie tylko stracisz zaufanie wszystkich osób korzystających z tego narzędzia, ale także czas i pieniądze firmy.

Musisz zacząć od wdrożenia solidnych ram zarządzania danymi: określ własność danych, standardy jakości oraz procesy zarządzania cyklem życia danych.

5. Niewłaściwe zarządzanie dostawcami

Ogólnie rzecz biorąc, zarządzanie dostawcami jest bardzo ważne. Istnieje wielu dostawców oferujących narzędzia, które robią to samo, i chętnie przyjmą twoje pieniądze, dlatego przed związaniem się z konkretnym dostawcą musisz zrozumieć, jakie rozwiązania są dostępne.

Przeprowadź dokładne rozeznanie na początku, a oszczędzisz sobie późniejszych wyrzutów sumienia związanych z zakupem.

Na przykład wielu liderów finansowych uważa, że Power Bi i Tableau służą do różnych celów, dlatego często korzystają z obu narzędzi. W rzeczywistości te 2 narzędzia są jak Pepsi i Coca-Cola: smak jest nieco inny, ale jeśli chcesz się napić, kupisz tylko jedno z nich.

6. Nieprzywiązywanie wagi do doświadczenia użytkownika (UX)

Rola UX jest często niedoceniana w działaniach związanych z transformacją cyfrową. Zespoły mogą zatrudniać setki programistów, nie zatrudniając ani jednego projektanta UX. 

Aby zrozumieć siłę dobrego UX, pomyśl o ChatGPT. Owszem, technologia robi wrażenie, ale prawdziwym powodem, dla którego mówi o nim cały świat — a nie o wszystkich innych chatbotach i modelach AI — jest łatwy w obsłudze interfejs GPT.

Jeśli zaniedbasz doświadczenie użytkownika w swojej transformacji cyfrowej, prawdopodobnie zaobserwujesz niski poziom adopcji i spadek produktywności. 

7. Brak pomiaru ROI

Bez odpowiednich wskaźników i kluczowych wskaźników efektywności (KPIs) trudno jest zmierzyć zwrot z inwestycji (ROI) w inicjatywy związane z transformacją cyfrową. 

Na początku musisz ustalić jasne KPIs, a następnie regularnie oceniać i raportować ROI każdego projektu cyfrowego. Dzięki temu możesz dokładnie zobaczyć, co działa, i dostosować strategię na podstawie wniosków wynikających z danych.

Rewolucja już się rozpoczęła

Transformacja cyfrowa to proces, który trwa od wielu lat i stopniowo zmienia sposób funkcjonowania firm we wszystkich branżach; jednak teraz obserwujemy pojawianie się technologii, które mogą zmienić funkcję finansową w ciągu 5 lat bardziej, niż zmieniła się ona przez ostatnie 50. 

Chcę jednak zakończyć tę wypowiedź jedną ważną uwagą:

Aby pomyślnie przeprowadzić transformację cyfrową w swoich firmach, musisz pamiętać o 3 głównych elementach: ludziach, procesach i technologii.

Wiele firm uważa, że technologia jest jedynym ważnym elementem, szczególnie teraz, gdy technologie cyfrowe rewolucjonizują funkcję finansową, a w szczególności role CFO i specjalistów FP&A.

Jednak bez zadbania o elementy związane z ludźmi i procesami transformacje cyfrowe są skazane na porażkę.

Aby przeczytać więcej artykułów napisanych specjalnie dla technologicznych CFO, zasubskrybuj biuletyn The CFO Club!