Winst-en-verliesrekening: wat je moet weten
Een resultatenrekening is een financieel rapport dat de omzet, kosten en winst van je bedrijf over een specifieke periode weergeeft. Je ziet snel hoeveel geld je bedrijf heeft verdiend (of verloren), waar het zijn inkomsten uit haalde en waaraan het geld heeft uitgegeven.
Dit artikel helpt je te begrijpen wat een resultatenrekening bevat, waarom deze belangrijk is en hoe je er een leest, zodat je een duidelijk beeld krijgt van de financiële prestaties van je bedrijf.
Wat is een resultatenrekening?
Een resultatenrekening is een financieel rapport dat de omzet, kosten en winst van een bedrijf over een specifieke periode weergeeft — meestal maandelijks, per kwartaal of jaarlijks. Het beantwoordt de basisvraag: Verdient het bedrijf geld?
Create a Free Account to Read More
You'll also get access to a growing community of modern CFOs and finance executives accessing proven frameworks, tools, and insights to navigate AI-driven finance.
Have an account? Log In
De resultatenrekening begint doorgaans met de totale omzet, trekt de kostprijs van de verkochte goederen af om de brutowinst te tonen en trekt vervolgens bedrijfskosten zoals salarissen en huur af om het bedrijfsresultaat te bepalen. Nadat rekening is gehouden met belastingen, rente en andere niet-operationele posten, toont het eindresultaat de nettowinst of het nettoverlies van het bedrijf.
Door inkomsten en kosten bij te houden, helpt de resultatenrekening bedrijfseigenaren, investeerders en analisten om de winstgevendheid van je bedrijf te meten, trends te signaleren en weloverwogen beslissingen te nemen.
Resultatenrekening versus balans
Voordat we met resultatenrekeningen beginnen, is het belangrijk om te weten waarin ze verschillen van balansen. Dit zijn de twee belangrijkste verschillen tussen een resultatenrekening en een balans:
| Resultatenrekening | Balans | |
| Periode | De resultatenrekening vertelt het verhaal van de prestaties van je bedrijf over een specifieke periode — meestal een maand, kwartaal of jaar. | Een balans geeft je een momentopname van je financiële positie op een specifieke dag. |
| Inhoud | Een resultatenrekening bevat transacties die verband houden met omzet en kosten. | Een balans is een samenvatting van alle rekeningen met een debet- of creditsaldo. Deze rekeningen worden ingedeeld als activa, passiva en eigen vermogen van aandeelhouders. |
Onderdelen van een resultatenrekening
Alle posten in een resultatenrekening behoren tot een van drie categorieën:
Laten we elke categorie bespreken.
Omzet en baten
Omzet en baten worden gezien als positieve elementen—je wilt dat deze zo hoog mogelijk zijn, omdat ze rechtstreeks evenredig zijn aan het nettoresultaat. Dit zijn de verschillende soorten omzet:
Operationele omzet
Operationele omzet is omzet die wordt gegenereerd uit bedrijfsactiviteiten. Als je een B2B SaaS-bedrijf bent, wordt geld dat met abonnementen wordt gegenereerd beschouwd als je operationele omzet. Als je een e-commercewinkel bent die fitnessproducten verkoopt, is de omzet uit de verkoop van supplementen, apparatuur en sportkleding je operationele omzet.
Niet-operationele inkomsten en baten
Niet-operationele inkomsten of baten omvatten de winst uit niet-operationele activiteiten—oftewel zaken die je geld opleveren, maar niet het doel van je bedrijf zijn.
Als je bedrijf bijvoorbeeld een pand of kantoormeubilair verkoopt voor meer dan waarvoor het dit heeft gekocht — in boekhoudtermen de “boekwaarde” — wordt de bate toegevoegd aan je totale niet-operationele inkomsten.
Kosten en verliezen
Kosten zijn uitgaven om het bedrijf te runnen, terwijl verliezen ontstaan wanneer je een actief verkoopt voor een prijs die lager is dan de boekwaarde. Hier volgt wat meer informatie over elk onderdeel:
Operationele kosten
Operationele kosten worden gemaakt ter ondersteuning van de kernactiviteiten van het bedrijf. Huur, marketing en salarissen zijn voorbeelden van operationele kosten.
Niet-operationele kosten en verliezen
Niet-operationele kosten omvatten afschrijvingen op voorraden, proceskosten en betaalde rente. Er is sprake van een verlies wanneer je een actief verkoopt onder de boekwaarde of de waardevermindering van een immaterieel actief boekt.
Winst
Wanneer je de opbrengsten bij elkaar optelt en alle kosten ervan aftrekt, houd je een winst of verlies over. Je ziet echter verschillende soorten winst (of verlies) op je resultatenrekening, die allemaal waardevolle inzichten bieden.
Brutowinst
De brutowinst laat zien hoeveel winst je maakt op alleen het kernproduct of de kerndienst. Deze wordt als volgt berekend:
Brutowinst = Opbrengsten uit verkoop - Kostprijs van verkochte goederen OF Verkoopkosten
Als je de brutowinst deelt door de omzet, krijg je de brutomarge. Hoewel er geen universeel geldend getal is, heeft elke sector een gemiddelde brutomarge. Als je brutomarge boven het gemiddelde ligt, is dat een goed teken.
Bedrijfswinst
Het bedrijfsresultaat is de winst die wordt berekend door bedrijfskosten, zoals verkoopkosten en algemene en administratieve kosten (SG&A), af te trekken van de brutowinst.
Je hebt misschien gehoord van EBITDA en EBIT. Deze worden vaak door elkaar gebruikt met het bedrijfsresultaat. Het bedrijfsresultaat, EBITDA en EBIT zijn technisch gezien echter verschillende getallen.
Deze getallen komen niet voor op een resultatenrekening, omdat het geen maatstaven zijn volgens de algemeen aanvaarde grondslagen voor financiële verslaggeving (GAAP). Ze worden afzonderlijk berekend voor financiële analyses. Dit is de berekening:
EBITDA = Nettowinst + Rente + Belastingen + Afschrijvingen + Amortisatie
EBIT = Nettowinst + Belastingen + Rente
Opmerking: In een meerstapsresultatenrekening verschijnen alle niet-operationele posten (zowel winsten als verliezen) na het bedrijfsresultaat.
Nettowinst
De nettowinst, ook wel het nettoresultaat genoemd, is de winst die overblijft nadat alle kosten, inclusief belastingen, zijn verwerkt. Deze winst kan naar goeddunken van de bedrijfsleiding en aandeelhouders worden gebruikt. Het bedrijf kan bijvoorbeeld dividend aan aandeelhouders uitkeren of winsten behouden om groei te ondersteunen.
Het nettoresultaat wordt ook gebruikt om de winst per aandeel (EPS) te berekenen bij bedrijven die geen preferente aandelen hebben. Bedrijven met preferente aandelen moeten eerst de dividenden op preferente aandelen van het nettoresultaat aftrekken om de EPS te berekenen.
EPS = Nettowinst / Gewogen gemiddeld aantal uitstaande gewone aandelen
Buitengewone posten
Een winst of verlies wordt informeel als “buitengewoon” beschouwd wanneer het bedrag boven de materialiteitsdrempel ligt. Een winst of verlies wordt echter alleen geclassificeerd als buitengewoon als het:
- Abnormaal is, dat wil zeggen dat het niet voortkomt uit de normale bedrijfsactiviteiten
- Zelden voorkomt
- In de voorzienbare toekomst waarschijnlijk niet opnieuw zal voorkomen
Denk aan iemand die ijsjes verkoopt: wanneer een overstroming de kar van de verkoper vernietigt, boekt die persoon dit als een buitengewoon verlies. Hij kan dit verlies echter niet als een buitengewone post rapporteren als de verkoper in een regio woont waar overstromingen vaak voorkomen, omdat overstromingen een inherent operationeel risico zijn.
Buitengewone posten zijn relevanter voor de financiële verslaggeving van grote bedrijven. Analisten sluiten buitengewone posten doorgaans uit van hun analyses, omdat het om een eenmalige gebeurtenis gaat.
Een resultatenrekening structureren
Bij het opstellen van een resultatenrekening varieert de structuur afhankelijk van de vraag of je een enkelvoudige of meerstapsresultatenrekening opstelt.
Een enkelvoudige resultatenrekening brengt opbrengsten en winsten samen in één categorie en kosten en verliezen in een andere.
De totale kosten en verliezen worden afgetrokken van de totale opbrengsten en winsten om het nettoresultaat te berekenen—op een enkelvoudige resultatenrekening staan geen brutowinst of bedrijfsresultaat.
Hier is een voorbeeld:
| Opbrengsten en baten | |
| Omzet | $100,000 |
| Rentebaten | 10,000 |
| Totale opbrengsten en baten | 110,000 |
| Uitgaven en verliezen | |
| Kostprijs van de omzet | 60,000 |
| Kantoorbenodigdheden | 5,000 |
| Rente | 10,000 |
| Verlies uit rechtszaak | 15,000 |
| Totale uitgaven en verliezen | 90,000 |
| Nettowinst | $20,000 |
Een winst-en-verliesrekening met meerdere stappen komt echter vaker voor.
In een meertrapsgewijze winst-en-verliesrekening worden operationele en niet-operationele opbrengsten en uitgaven afzonderlijk gepresenteerd, zoals hieronder:
| Omzet | $100,000 |
| Kostprijs van de omzet | 60,000 |
| Brutowinst | 40,000 |
| Operationele uitgaven | |
| Kantoorbenodigdheden | 5,000 |
| Rente | 10,000 |
| Operationele winst | 25,000 |
| Niet-operationele posten | |
| Rentebaten | 10,000 |
| Verlies uit rechtszaak | (15,000) |
| Nettowinst | $20,000 |
Als dit je volkomen vreemd voorkomt, richt je dan gewoon op het begrijpen van de onderdelen ervan; boekhoudsoftware kan de overzichten automatisch opstellen.
Een winst-en-verliesrekening analyseren
De winst-en-verliesrekening is een uitstekend hulpmiddel om prestaties te beoordelen en een essentieel onderdeel van het model met drie financiële overzichten dat wordt gebruikt voor financiële analyse. Elk onderdeel vertelt je iets over de prestaties van je bedrijf. Zo analyseer je de onderdelen van een winst-en-verliesrekening:
Opbrengsten
Operationele opbrengsten zijn een uitstekende manier om groei te beoordelen. Vergelijk de opbrengsten van het bedrijf over verschillende perioden om de groei van de opbrengsten te beoordelen. Zoek naar een overheersende trend: groeien de opbrengsten gestaag of fluctueren ze? Is de trend opwaarts of neerwaarts? Zijn er kortetermijnschommelingen?
Houd bij het analyseren van opbrengsten rekening met het volgende:
- Je kunt seizoensinvloeden of cyclische patronen zien in de opbrengsten van bedrijven die producten zoals staal of onroerend goed verkopen.
- Door de concentratie van opbrengsten bij klanten, producten of geografische regio’s te controleren, kun je het concentratierisico van een bedrijf inschatten. Als 50% van de opbrengsten van een bedrijf afkomstig is van één klant, is dat een waarschuwingssignaal.
- De praktijken voor opbrengstverantwoording kunnen van invloed zijn op de opbrengsten van een bedrijf, afhankelijk van factoren zoals intern beleid, boekhoudkundige standaarden (ASC 606 en IFRS 15) en branchespecifieke regels of gebruiken.
Kostprijs van de omzet
Begin met het bekijken van de kostprijs van de omzet (COGS). COGS omvat alle directe kosten, waaronder grondstoffen, arbeid en overheadkosten. Wanneer de COGS hoger is dan de opbrengsten, wordt je brutomarge negatief.
Bedrijven met een negatieve brutomarge hebben weinig kans om op lange termijn te overleven, tenzij ze hun prijzen verhogen, directe kosten verlagen of op een andere manier efficiënter worden in het — tja — verdienen van geld.
Operationeel resultaat
Analyseer hoeveel je bedrijf uitgeeft aan operationele kosten. Hoge operationele kosten leiden tot een laag operationeel resultaat. Bedrijven met lage operationele marges kunnen moeite hebben om in een behoorlijk tempo te groeien.
Als je bijvoorbeeld verwacht dat de zaken in de nabije toekomst rustig blijven, kun je overwegen je kantoorruimte te verkleinen om op huur te besparen of de jaarlijkse kantooruitstap over te slaan.
Nettowinst
Geen enkele groei van de opbrengsten of het operationele resultaat is goed als die niet doorwerkt in de nettowinst of de boekhoudkundige winst. Als je een nettoverlies hebt ondanks een positief operationeel resultaat, analyseer dan de niet-operationele uitgaven en kijk waar ruimte is om te bezuinigen.
Als je nettowinst aanzienlijk is gestegen zonder een grote verandering in de opbrengsten, kan er sprake zijn van een eenmalige of buitengewone bate op de winst-en-verliesrekening.
Je moet de impact van deze bate tijdens je analyse buiten beschouwing laten — duurzame winstgroei komt doorgaans voort uit consistente prestaties van de kernactiviteiten, niet uit eenmalige gebeurtenissen.
De rol van de winst-en-verliesrekening in financiële verslaggeving
De resultatenrekening heeft verschillende functies in de financiële verslaggeving, zoals het voldoen aan financiële voorschriften, het helpen van belanghebbenden bij het nemen van financiële beslissingen op basis van prestaties en het mogelijk maken voor investeerders om de prestaties van het bedrijf te vergelijken met die van concurrerende ondernemingen.
Voor het gemak kunnen we de functie van een resultatenrekening terugbrengen tot twee belangrijke toepassingen:
- Toont de bedrijfsprestaties: De resultatenrekening toont hoe goed (of slecht) je bedrijf het op het gebied van winstgevendheid heeft gedaan gedurende een bepaalde periode. Je kunt hiermee de prestaties in de tijd en met die van concurrerende ondernemingen vergelijken. Je kunt de resultatenrekening gebruiken om inzicht te krijgen in je kostenstructuur en mogelijke gebieden voor kostenbesparing te identificeren wanneer de prestaties tegenvallen.
- Helpt het nettoresultaat te berekenen: Wanneer bedrijven omzet genereren en inkomsten behalen, creëren ze waarde. Deze waarde moet, na verwerking van eventuele dividenden op preferente aandelen, vanuit de resultatenrekening naar de rechtmatige eigenaars vloeien — de aandeelhouders. Het nettoresultaat wordt overgeboekt naar het overzicht van het eigen vermogen van aandeelhouders. Boekingen voor dividenden op preferente en gewone aandelen worden hier opgenomen. Het resterende bedrag (ingehouden winsten) wordt overgeboekt naar de rekening van de aandeelhouders, die op de balans staat.
Je compliance-assistent
Software voor financiële verslaggeving is bedoeld om jou en je bedrijf aan de juiste kant van de wet te houden, zonder al je tijd in beslag te nemen. Als je liever weer aan de slag gaat met activiteiten die echt impact maken, bekijk dan deze tools:
Clicks on the links below may earn a commission, which supports our independent testing and review of software and services. Learn more about how we stay transparent.
Resultatenrekening: een tijdgebonden verhaal over je bedrijf
Als er één boodschap is die ik je wil meegeven, dan is het deze: zie de resultatenrekening als het verhaal van je bedrijf over het afgelopen jaar. De resultatenrekening vertelt je hoeveel je bedrijf heeft verkocht, hoeveel het heeft uitgegeven om te opereren en hoeveel je er gedurende een bepaalde periode aan hebt verdiend.
Het is echter belangrijk om te onthouden dat zelfs winstgevende bedrijven failliet kunnen gaan als ze zonder contanten komen te zitten. Het nettoresultaat is niet gelijk aan de gegenereerde kasstroom, zoals ik uitleg in de gids over het kasstroomoverzicht.
Klaar om je vaardigheden als financieel leider verder te ontwikkelen? Abonneer je op onze gratis nieuwsbrief voor deskundig advies, handleidingen en inzichten van financiële leiders die de technologiesector vormgeven.
